ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 03 · WINE TALKS · ELIPACK PODCAST
Γιώργος Τριπάτσας: Η επανάσταση του κυπριακού κρασιού
Μια συζήτηση με τον Γιώργο Τριπάτσα, ιδρυτή του Οινοποιείου Αής Αμπέλης
🍇 Καλό Χωριό Ορεινής, Λευκωσία
🏛️ Από το 1992
🎙️ Επεισόδιο 3
ΑΣΦΑΛΕΙΣ ΠΛΗΡΩΜΕΣ & ΓΡΗΓΟΡΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΣΤΟ E-SHOP ΜΑΣ
Σεπ
ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 03 · WINE TALKS · ELIPACK PODCAST
Μια συζήτηση με τον Γιώργο Τριπάτσα, ιδρυτή του Οινοποιείου Αής Αμπέλης
Καλώς ήρθατε στο τρίτο επεισόδιο του Wine Talks, της σειράς podcast της Elipack με τους ανθρώπους που διαμορφώνουν τον κυπριακό οίνο. Αυτή τη φορά ανεβαίνουμε στο Καλό Χωριό Ορεινής, στην επαρχία Λευκωσίας με θέα προς την Πιτσιλιά, και συζητάμε με τον Γιώργο Τριπάτσα, ιδρυτή του Οινοποιείου Αής Αμπέλης, σε ένα από τα πιο όμορφα και minimal οινοποιεία του νησιού.
Απόφοιτος χρηματοοικονομικών και πρώην τραπεζικός, ο Γιώργος ίδρυσε το Αής Αμπέλης το 1992, σε μια εποχή που το κυπριακό κρασί πάλευε με την εικόνα του. Τριάντα και πλέον χρόνια μετά, είναι ο άνθρωπος πίσω από την αναβίωση της Μοροκανέλλας, μιας ξεχασμένης γηγενούς ποικιλίας, και μία από τις πιο δυνατές φωνές για μια σύγχρονη Κουμανταρία.
Μια κουβέντα για branding, ετικέτες και φιάλες, χαμένες ποικιλίες, εξαγωγές και για το τι σημαίνει πραγματικά επιτυχία για ένα οινοποιείο.
«Στην Κύπρο έπρεπε να κάνουμε μόνο Κουμανταρία.» Ο Γιώργος Τριπάτσας παραδέχεται ότι ακούγεται υπερβολικό, όμως συνοψίζει τη φιλοσοφία του: η Κύπρος δεν θα κερδίσει αντιγράφοντας τη Γαλλία ή την Ιταλία, θα κερδίσει με κρασιά που δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στον κόσμο, παρουσιασμένα με τη φροντίδα που τους αξίζει. Από τη φιάλη και την ετικέτα μέχρι το κουτί και την κορδελίτσα στον λαιμό, για τον Γιώργο το καλό κρασί είναι απαραίτητο, αλλά όχι αρκετό.
Πριν δείτε ολόκληρη τη συνέντευξη, δείτε τι καλύπτει αυτό το επεισόδιο, από ένα πανεπιστημιακό μάθημα επιλογής με τίτλο Wine Making 101 μέχρι μια ποικιλία της οποίας το τελευταίο γραπτό ίχνος χρονολογείται στο 1875.
Το κρασί δεν ήταν στα σχέδια του Γιώργου. Πέρασε έξι χρόνια σπουδάζοντας χρηματοοικονομικά στην Αμερική, και το κρασί εμφανίστηκε μόνο ως ένα από τα οκτώ μαθήματα επιλογής εκτός ειδικότητας, δίπλα στην αστροφυσική και τη φιλοσοφία: ένα μάθημα με τίτλο Wine Making 101 στο Cornell University. «Μου άρεσε, χωρίς να έχω ποτέ στο μυαλό μου πού θα με οδηγούσε. Ίσως το έναυσμα να ήταν από εκεί.»
Επιστρέφοντας στην Κύπρο εργάστηκε σχεδόν δέκα χρόνια στον τραπεζικό και χρηματοοικονομικό τομέα, όμως πάντα ήθελε να ξεκινήσει κάτι δικό του, κάτι πιο δημιουργικό, πιο κοντά στη φύση και την πρωτογενή παραγωγή. Η έρευνά του τον οδήγησε σε ένα απρόσμενο σημείο: έναν οινικό κλάδο με σοβαρά προβλήματα. «Πολλές φορές οι προβληματικοί τομείς δημιουργούν και ευκαιρίες. Είχαμε ιστορική διαδρομή στο κρασί, το κατάλληλο κλίμα, τις ποικιλίες, αλλά κάτι έλειπε.»
Η εταιρεία ιδρύθηκε το 1992 και πριν από περίπου είκοσι χρόνια μεταφέρθηκε στη σημερινή της έδρα στο Καλό Χωριό Ορεινής, ένα από τα λίγα οινοποιεία της επαρχίας Λευκωσίας, με πρόσβαση στους ορεινούς αμπελώνες της Πιτσιλιάς και εύκολη πρόσβαση για επισκέπτες από την πρωτεύουσα. Χρόνια αργότερα, η γιαγιά του τού αποκάλυψε το οικογενειακό μυστικό: ο προπάππους του έφτιαχνε κρασί στο Καμπί του Φαρμακά και το πουλούσε κάτω στη Δευτερά.
«Ξεκίνησε σαν αγάπη και λίγο σαν ένα πολύ ακριβό χόμπι», λέει γελώντας ο Γιώργος. Ο κόσμος βλέπει ένα ποτήρι κρασί και φαντάζεται μια χαλαρή ζωή στο οινοποιείο. «Είναι ένα πολύ ενδιαφέρον προϊόν, το αγαπούμε και περνούμε ωραία. Αλλά στο τέλος της ημέρας είναι μια δουλειά, πολύ απαιτητική, που χρειάζεται τεράστια κεφάλαια σε σχέση με το μέγεθος των πωλήσεων.»
Περίπου δεκαπέντε χρόνια μετά την ίδρυση, το οινοποιείο έφτασε σε ένα σταυροδρόμι: να μείνει μικρό και σιγά σιγά να σβήσει ή να προχωρήσει επαγγελματικά. Ο Γιώργος επέλεξε τον δεύτερο δρόμο, αφιερώνοντας πολύ περισσότερο χρόνο στο οινοποιείο και κάνοντας τις σωστές επενδύσεις. «Είναι εύκολο να πουλήσεις δύο, τρεις χιλιάδες μπουκάλια. Όμως μια επένδυση της τάξης των τριών εκατομμυρίων θέλει εντελώς άλλο επίπεδο πωλήσεων για να επιβιώσει.»
Και θέλει χρόνο: «Αν συνδυαστεί και με τη δημιουργία αμπελώνων, μιλάς για δεκαετίες. Πρέπει να φτιάξεις τα κρασιά σου στην ποιότητα που πρέπει, να χτίσεις το brand σου και τη διανομή σου. Υπάρχει πάρα πολλή δουλειά πέρα από το οινολογικό κομμάτι.»
«Πάρα πολλοί συνάδελφοι θεωρούν ότι αν έφτιαξαν ένα καλό κρασί, τελείωσε η δουλειά. Εγώ θεωρώ ότι δεν είναι αρκετό», λέει ο Γιώργος, δείχνοντας την εξέλιξη των ετικετών του από τις πρώτες μέχρι τις σημερινές. «Είναι όλη η εικόνα του κρασιού: η ετικέτα, η ιστορία πίσω από την ετικέτα, πώς συνδέονται οι ετικέτες σου με το οινοποιείο, πώς θα ξεχωρίσεις από τις χιλιάδες κρασιά στα ράφια και στους καταλόγους. Πρέπει να δημιουργήσεις μια ταυτότητα.»
Για το Αής Αμπέλης η ετικέτα που έκανε τη διαφορά δεν ήταν η Μοροκανέλλα αλλά η Κουμανταρία. Το οινοποιείο επένδυσε σε μια χειροποίητη ετικέτα και διάλεξε προσεκτικά τους συνεργάτες του: «Ένας από τους καλούς μας συνεργάτες είναι η Elipack, που μας βοήθησε πάρα πολύ να βρούμε τις σωστές φιάλες.» Κάτι που παραμένει από τις μεγαλύτερες προκλήσεις σε μια μικρή αγορά: «Ένα εργοστάσιο παράγει χιλιάδες φιάλες την ημέρα. Εσύ παραγγέλνεις πέντε χιλιάδες, που για εκείνο είναι δέκα λεπτά δουλειά, αλλά πρέπει να σταματήσει την παραγωγή και να φτιάξει τη δική σου φιάλη. Αυτά τα τεχνικά θέματα ανεβάζουν πολύ το κόστος μας.»
Το αποτέλεσμα είναι μια Κουμανταρία σχεδιασμένη ως σύνολο: ένα σύγχρονο γλυκό κρασί σε άρωμα και γεύση, «όχι αυτό που πίναμε μικροί στις εκκλησίες», σε μια μοναδική φιάλη, με κουτί που φέρει σύνθεση από έναν πίνακα που φτιάχτηκε γι' αυτό, με αναφορές στην ετικέτα και ακόμη και στην κορδελίτσα στον λαιμό της φιάλης. «Όλοι μου έλεγαν ότι η φιάλη είναι ακριβή. Εγώ είπα ότι θέλω αυτή τη φιάλη: θα δώσει στην Κουμανταρία άλλη διάσταση, κύρος και βαρύτητα.»
Για χρόνια επικρατούσε η λανθασμένη άποψη ότι οι κυπριακές ποικιλίες δεν μπορούν να κάνουν καλά κρασιά, και παλιοί αμπελώνες εκριζώθηκαν για να φυτευτούν Cabernet και Shiraz. Ο Γιώργος πήγε αντίθετα: μετά από χρόνια δουλειάς με το Ξυνιστέρι και το Μαραθεύτικο, αναζήτησε ξεχασμένες γηγενείς ποικιλίες που θα μπορούσαν να δώσουν στην Κύπρο νέα ταυτότητα. Η αναζήτηση οδήγησε στη Μοροκανέλλα:
| Σταθμός | Τι έγινε | Γιατί μετράει |
|---|---|---|
| Ένα καφενείο χωριού | Στην Πολέμη, αμπελουργοί που συνεργάζονται με το οινοποιείο μιλούσαν για μια παλιά ποικιλία που ζητούσαν από έναν από αυτούς να φυτέψει: τη Μοροκανέλλα. | Είχαν απομείνει μόνο λίγα σκόρπια φυτά. Η ποικιλία είχε ουσιαστικά χαθεί από τους κυπριακούς αμπελώνες. |
| Το μεγάλο ρίσκο | Μια πρώτη φύτευση περίπου δέκα δεκαρίων, χωρίς κανένα κρασί στην αγορά να αποδεικνύει ότι θα πετύχει. | Για έναν αμπελουργό που ζει από το αμπέλι του, η δέσμευση είναι μεγάλη. Το οινοποιείο έπρεπε να σταθεί δίπλα του. |
| Η αναφορά του 1875 | Το τελευταίο γραπτό ίχνος της ποικιλίας, που εντόπισε η αρχαιολόγος Βασιλική Κασσιανίδου: μια καταγραφή του 1875 για φορτία από την Κύπρο προς την Αγγλία, ανάμεσά τους και μια ποικιλία με το όνομα Μοροκανέλλα. | Μια ιστορία, ένα όνομα που άρεσε στον Γιώργο και η πορτοκαλί απόχρωση των ρωγών, που έγινε το χρώμα της ταυτότητας. |
| Χρόνια δοκιμών | Δοκιμαστικές οινοποιήσεις κάθε χρόνο μέχρι το κρασί να φτάσει στην ποιότητα που ήθελαν, και μετά η αναζήτηση της σωστής φιάλης και ετικέτας. | Την τελική λέξη την είπε ο Γάλλος σύμβουλος του οινοποιείου: «Αξίζει. Προχώρα.» |
«Προβλέπω σε λίγα χρόνια η Μοροκανέλλα να πλησιάσει και το Ξυνιστέρι.» Μαζί με την Προμάρα, μια ακόμη γηγενή ποικιλία με την οποία δουλεύει το οινοποιείο, ο Γιώργος τη βλέπει ως μέρος του μέλλοντος του κυπριακού κρασιού, γιατί αυτές οι ποικιλίες δεν υπάρχουν σε καμία άλλη χώρα στον κόσμο.
Η πρώτη χρονιά είχε έναν δισταγμό, μέχρι ο κόσμος να μάθει μια ποικιλία που δεν είχε ξανακούσει. Μετά, αμέσως μετά τον COVID, με τον ενθουσιασμό να ξαναβγούμε έξω και να στηρίξουμε τους Κύπριους παραγωγούς, ήρθε ένα τεράστιο μπαμ. «Ακόμα προσπαθώ να καταλάβω πώς έγινε αυτό.» Μια σύγκριση με την ελληνική Μαλαγουζιά έφερε θετικότατα σχόλια και η ζήτηση εκτοξεύτηκε.
«Δεν είναι τυχαία κάποια πράγματα. Δεν ξυπνάει κάποιος το πρωί και του χτυπούν την πόρτα να του ζητήσουν το κρασί του. Έγινε μια μεγάλη προσπάθεια σε όλους τους τομείς: αμπελώνας, ποιότητα του κρασιού, packaging, branding και προώθηση.»
«Ακούγεται υπερβολικό. Αλλά έχοντας πίσω την ιστορία της Κουμανταρίας: ένα μοναδικό κρασί, που αναφέρεται από την εποχή του Ησίοδου μέχρι τους Σταυροφόρους και μέχρι σήμερα, που συνδέεται με τη θρησκεία και τις παραδόσεις μας και παράγεται σε πολύ μικρές ποσότητες. Λογικά έπρεπε να πουλούμε πολύ περισσότερο και να είναι η σημαία του κυπριακού κρασιού. Έπρεπε να πηγαίνουμε στο εξωτερικό για εξαγωγές με την Κουμανταρία μπροστά και μετά όλα τα άλλα.»
Ο Γιώργος κρατά ακόμη το βιβλίο του μαθήματος στο Cornell, γραμμένο από έναν γνωστό καθηγητή από την Καλιφόρνια, και μέσα του τη στιγμή που του έμεινε:
Οι εξαγωγές είναι δύσκολη υπόθεση. Η Κύπρος έχει μεγάλη ιστορία στο κρασί, αλλά ποτέ δεν αναγνωρίστηκε διεθνώς όπως η Γαλλία ή η Ιταλία. Το πλεονέκτημα βρίσκεται στις γηγενείς ποικιλίες που παράγονται σε μικρές ποσότητες:
Για να περάσει αυτό το μήνυμα χρειάζονται χρήματα: εκθέσεις, δείγματα και πάρα πολλή δουλειά. «Οι φίλοι μας από εταιρείες όπως η Elipack μάς βοηθούν να βρούμε καλύτερες φιάλες σε καλύτερες τιμές, αλλά το κόστος μας παραμένει ψηλό. Αυτό που μπορεί να μας βοηθήσει είναι να φτιάχνουμε αυτά τα μοναδικά κρασιά.»
«Η σχέση μας είναι φιλικότατη. Είναι από τους πρώτους και βασικούς μας συνεργάτες και πάντα είχαμε πολύ καλό επίπεδο επικοινωνίας και συνεργασίας.» Με τη βοήθεια της Elipack, το Αής Αμπέλης επένδυσε στα πλέον σύγχρονα μηχανήματα οινοποίησης και βρήκε τις φιάλες που φέρουν την Κουμανταρία και τη Μοροκανέλλα του.
Για τον Γιώργο όλος ο κλάδος στηρίζεται σε σχέσεις που διαρκούν: καλές σχέσεις ανάμεσα στα οινοποιεία, στενή σχέση με τους αμπελουργούς, «γιατί χωρίς καλή πρώτη ύλη δεν υπάρχει περίπτωση για καλό κρασί», και με προμηθευτές που μπορούν να δώσουν ακριβώς τα χαρακτηριστικά που χρειάζεται ένα οινοποιείο, σε σωστό κόστος.
«Είναι σημαντικό να έχεις καλούς συνεργάτες, να μπορείς να πηγαίνεις μαζί τους και να έχεις μια διαχρονική σχέση, όχι της στιγμής ή ευκαιριακή. Για να πάει καλά ένας κλάδος, χρειάζεται αυτές τις σχέσεις.»
Οι πωλήσεις, οι βραβεύσεις ή ένας πελάτης που επιστρέφει; «Και τα τρία, αλλά νομίζω το τελευταίο είναι το πιο σημαντικό. Όλοι θα δοκιμάσουν ένα κρασί και υπάρχουν πολλοί τρόποι να το προωθήσεις. Μπορείς ακόμη και να πληρώσεις για να μπεις στον κατάλογο ενός εστιατορίου. Το σημαντικό είναι αυτός που θα το δοκιμάσει να το εκτιμήσει και να επανέλθει.»
Η ιστορία του Αής Αμπέλης είναι ένα μάθημα ταυτότητας: ένα οινοποιείο που αρνήθηκε να ανταγωνιστεί τη Γαλλία στο Cabernet, αναζήτησε αυτό που έχει μόνο η Κύπρος και του έδωσε φιάλη, ετικέτα και ιστορία αντάξιές του. Από μια ξεχασμένη ποικιλία που βρέθηκε χάρη σε μια κουβέντα στην Πολέμη μέχρι μια Κουμανταρία ντυμένη για όλο τον κόσμο, η ποιότητα έρχεται πρώτη, αλλά ποτέ δεν ταξιδεύει μόνη της.
Είναι επίσης μια υπενθύμιση για το πόσο μακριά έχει φτάσει το κυπριακό κρασί. Οι πρωτοπόροι που μπήκαν σε έναν προβληματικό κλάδο τη δεκαετία του '90 μπορούν σήμερα να νιώθουν αυτό που ο Γιώργος ονομάζει μεγάλη ηθική ικανοποίηση, και η μακροχρόνια συνεργασία με την Elipack, σε εξοπλισμό και φιάλες, είναι μέρος αυτής της διαδρομής.
Ευχαριστούμε θερμά τον Γιώργο Τριπάτσα για τη φιλοξενία και τη συζήτηση. Μείνετε συντονισμένοι: το επόμενο επεισόδιο του Wine Talks έρχεται σύντομα.
Ιδρυμένο το 1992 στις πλαγιές του Καλού Χωριού Ορεινής, περίπου 28 χλμ. νοτιοδυτικά της Λευκωσίας, το οινοποιείο είναι ανοιχτό όλο τον χρόνο για επισκέψεις και γευσιγνωσίες.
📍 Καλό Χωριό Ορεινής, Λευκωσία, Κύπρος
Από την παραλαβή των σταφυλιών μέχρι την εμφιάλωση, η ομάδα της Elipack είναι δίπλα σας σε κάθε βήμα, με μηχανήματα, φιάλες, πώματα, βαρέλια και εξυπηρέτηση 24/7. Όπως ακριβώς εδώ και χρόνια με το Αής Αμπέλης.
🎙️ Elipack Podcast · Wine Talks, Επεισόδιο 03 · Καλεσμένος: Γιώργος Τριπάτσας, Οινοποιείο Αής Αμπέλης · Καλό Χωριό Ορεινής, Λευκωσία · aesambelis.com
